Kim są Walończycy .

          Karkonosze, najwyższe pasmo Sudetów, znane przez wieki Górami Olbrzymimi, stanowiły aż do późnego średniowiecza obszar dziki i niezamieszkały. Surowy klimat, leśne gęstwiny i bezdroża, brak ziemi nadającej się do uprawy powodował, że człowiek niechętnie zapuszczał się w te strony.

            Pierwsza penetracja tych nieprzyjaznych terenów była niewątpliwie związana z poszukiwaniami górniczymi. Budowa geologiczna Karkonoszy wyróżnia się, bowiem szczególnym bogactwem występowania minerałów rudnych złota oraz kamieni półszlachetnych jak ametyst i kryształ górski i morion jak również kamieni szlachetnych: rubin, granat, turmalin, cyrkon.

            Według źródeł, pierwszymi eksploratorami tego terenu byli poszukiwacze z Krety już w II tysiącleciu przed naszą erą, jednak o intensywnych pracach górniczych można mówić w zasadzie dopiero od średniowiecza. Wtedy to w rejony Sudetów docierają wyspecjalizowane grupy poszukiwaczy z południowej i zachodniej Europy. Niewątpliwym powodem ich pojawienia się było upowszechnienie biegnącej w pobliżu, przez tzw. Bramę Kłodzką, jednej z nitek Bursztynowego Szlaku. Podróżujący nim kupcy rozpowszechniali informacje o bogactwach naturalnych krain, które przemierzali.

            Przybywający w Karkonosze poszukiwacze minerałów pochodzili głównie z dzisiejszej Belgii i północnej Francji. Nazywali się Walonami i stanowili bardzo wyróżniającą się z pośród lokalnej społeczności grupę.

            Poszukiwaniem skarbów trudniła się stosunkowo nieliczna grupa ludzi wtajemniczonych, grupa ściśle zwarta i niechętnie dopuszczająca kogokolwiek z zewnątrz do udziału w poszukiwaniach. Poszukiwanie skarbów łączyło się z wykonywaniem praktyk magicznych, wchodzeniem w kontakt ze zjawiskami nadprzyrodzonymi.

            Oznaką przynależności do poszukiwaczy był specyficzny strój. Składał się on z powłóczystej czerwonej sukni i okrągłego kapelusza, do którego przyczepiony był obrazek Matki Boskiej, malowany lub tłoczony a blasze. Ten wyznacznik był jednak czasem zawodny i bez omyłko można było takiego poszukiwacza poznać po spince od koszuli, ozdobionej motywem siedmiu gwiazd. Był to symbol przynależności do quasi – bractwa poszukiwawczego. Była to organizacja stosunkowo luźna. Zadania bractwa nigdy nie były spisane w żadnym regulaminie. Społeczny sens jego istnienia sprowadzał się do niesienia pomocy jego członkom, gdy znaleźli się w niebezpieczeństwie, albo na łączeniu wysiłków mających na celu odnalezienie skarbu.

            Tradycje walońskie podtrzymywane są do dziś w Szklarskiej Porębie. W 1999 roku zostało tu reaktywowane Sudeckie Bractwo Walońskie. Siedzibą jest Chata Walońska położona na obszarze dawnej osady leśnej przy Czeskiej Ścieżce (obecnie czarnym szlaku).

            Więcej informacji na temat Walończyków oraz tradycji wydobywania minerałów w Sudetach Zachodnich znaleźć można w Spiskach Walońskich dostępnych w Chacie Walońskiej i w Muzeum Ziemi JUNA.

 JN, 2008